«Egemen» ne degen? 18 qyrkúıek, 1990 jyl.

1990 jyl. Ǵasyrdyń sońǵy paraqtary aýdarylyp, jańa dáýirge bet ala bastaǵan shaq. Áleýmettik qurylystyń álemet ózgerýine birer jyldaı ýaqyt qaldy. Beıne bir qyl kópir dersiz bul ýaqytty. Alaıda osy qylkópirden biraz adam muzǵa aıdaǵan túıedeı shatqaıaqtap ótkeni belgili. О́ıtkeni tostaǵan ornyna staqan, shalap ornyna sharap aýysty.

Álbette, burynǵy «Sosıalıstik Qazaqstan» qoǵamnyń bul qubylysyn qatań synǵa alady. Oqyrmandy oılanýǵa shaqyryp, tentek sýdan tezirek qutylýǵa ún qosady. Dál osy kúni, 18 qyrkúıek bas redaktor Sherhan Murtazaevtyń qolymen Dúısen Imanbekovtyń «Oılanaıyqshy, aǵaıyn» atty materıaly «Redaksııaǵa hat» aıdarymen el nazaryna jarııalanady. Avtor maqala sońynda tıisti qalamaqysyn Shyǵys Qazaqstandaǵy zilzaladan zardap shekkenderge kómek retinde aýdarýdy suraıdy. Maqalanyń mátinin qaıta terip, nazarlaryńyzǵa usynamyz, ázız oqyrman:

Oılanaıyqshy, aǵaıyn

Aıtaıyn degenim – araq máselesi. Qazirgi zamanda osy ishimdiksiz ótetin otyrystar joq dese de bolǵandaı. Árıne, qýanyshqa bárimiz de ortaqpyz ǵoı. Áıtse de, iship alyp kóshede qyzý «esep aıyrysyp» jatqandary, senbi, jeksenbi kúnderi men meıram kezderinde, jala­qy alǵan sátterde sylqııa toı­ǵanǵa máz bolatyndardy kór­gende eriksiz qynjylasyń. Mundaı jaǵdaıda ásirese jas búldirshinder qandaı tálimdi tárbıe almaq?

Úı ıesiniń araq ishken kúni sol shańyraqta ata men ana­nyń, balanyń kóz jasy tógile­tin azapty kún. Árıne, ázirge ólshep qana iship, únsiz júretin «zalalsyzdar» da bar. Biraq bul ázirge ǵana sondaı. Sebebi, osy qarqynymyzdan tanbasaq, halyq keleshegi, urpaq keleshegi kúńgirt bolmaǵy talassyz.

Osy bir kesel qanshama aza­mattarymyzdyń ómirden ótip, qanshasyn qor qyldy? Bizdiń kóptegen qandastarymyz shet elderde turady. Solar shalǵaı júrse de halqymyzdyń salt-dástúrin kir shaldyrmaı usta­ıdy eken. О́zderin ishimdik ataý­lydan aýlaqtaýǵa umtylatyn­dary rıza etedi. Qadirli qo­naǵy kelse, araq-sharapsyz-aq kóńilin tabady. Demek, másele dastarqanǵa mindetti túrde ishimdik qoıýda emes, másele bizdiń rýhanı aza bastaǵan sanamyzdy emdeýde jatyr. Jýyrda Túrkııadan kelgen baýyrymyz Mustafa О́ztúrik teledıdar arqyly sóılegende bizdegi osy jaǵdaıdy qynjyla aıtty. Bul jany ashıtyn azamattyń, jylatyp aıtqan sózi dep túsinýimiz kerek.

О́kinishke oraı, bizdiń jaıy­myz baıaǵydaı. Ishimdik iship ór­lep, dert dendep, urpaqtar ýlanyp barady. Aǵaıyndar-aý, ishimdik halqymyzǵa jat quby­lys qoı! Biz týysqan aýǵan, túrik, túrikmen halyqtarymen dástúrlerimiz jaqyn, dini­miz ortaq jurtpyz. Biraq olar ishimdik ataýlyny ustamaıdy. Endeshe, biz nege umyt bolǵan asyl qasıetterimizdi qaıta jańǵyrtpaımyz? Aǵa-ini bolyp nege osyndaı ishimdikterden boıymyzdy aýlaq salmaımyz? Nege bir-birimizdiń qýanyshymyzdy ishimdik­siz, án aıtyp, bı bılep, kúı tartyp ótkizbeımiz? Qazaqtyń meıramdary túrli ulttyq oı­yndardan kende emes edi ǵoı...

Oılanaıyqshy, bálkim, áli de kesh emes shyǵar?..

Dúısen Imanbekov
Taldyqorǵan oblysy,
Aqsý aýdany,
«Dińgek» sovhozy.